Quy trình quản lý kho nguyên vật liệu trong nhà máy
Quản lý nguyên vật liệu không dừng ở việc biết kho còn bao nhiêu. Trưởng kho còn cần biết hàng đã đạt chất lượng chưa, đang ở vị trí nào, đã cấp cho lệnh nào và phần thừa có được nhập lại đúng lô hay chưa. Mỗi lần giao nhận đều phải có chứng từ đối chiếu và ghi nhận đúng thời điểm phát sinh.
Quy trình dưới đây theo dõi luồng vật tư từ khi nhận hàng tại cửa kho đến khi nhập lại phần chưa sử dụng. Quy trình này áp dụng cho cả kho riêng lẫn kho cấp cho nhiều chuyền; trưởng kho và quản đốc cần thống nhất rõ trách nhiệm ký nhận và xử lý phát sinh.

Quy trình quản lý kho nguyên vật liệu gồm những bước nào?
Quy trình quản lý kho nguyên vật liệu gồm tiếp nhận, ghi nhận hàng chờ kiểm, nhập hàng đạt vào vị trí, cấp phát theo nhu cầu sản xuất và nhập lại vật tư thừa, trong đó thủ kho cùng bên giao nhận xác nhận lượng thực tế ngay tại mỗi lần bàn giao.
Thu mua báo lịch giao để kho chuẩn bị chỗ nhận; thủ kho đối chiếu đơn mua với phiếu giao hàng, ghi số thực nhận và tình trạng bao bì. Bộ phận chất lượng xác nhận kết quả trước khi hàng được đưa vào tồn khả dụng, theo quy trình kiểm tra nguyên vật liệu đầu vào. Để theo dõi thêm các điểm kiểm soát vật tư bên ngoài phạm vi kho, xem quản lý tồn kho trong nhà máy.
Hàng chưa có kết quả chất lượng vẫn được theo dõi ở trạng thái chờ kiểm, tách khỏi tồn khả dụng.
| Nghiệp vụ | Chứng từ tham khảo | Bên xác nhận | Lúc ghi nhận |
|---|---|---|---|
| Nhận hàng | Đơn mua, phiếu giao hàng | Thủ kho | Khi tiếp nhận |
| Chờ kiểm | Phiếu kiểm tra đầu vào | Bộ phận chất lượng | Khi có kết quả |
| Nhập hàng đạt | Phiếu nhập kho | Thủ kho | Khi vào vị trí |
| Cấp cho sản xuất | Phiếu xuất theo lệnh | Kho và chuyền | Khi bàn giao |
| Nhập lại phần thừa | Phiếu nhập lại vật tư | Chuyền, QC, kho | Khi nhận lại |

Nên cấp phát vật tư theo lệnh hay theo đợt?
Vật tư chính nên cấp theo lệnh sản xuất, vật tư phụ dùng chung có thể cấp theo đợt, còn phần bổ sung lẻ cần ghi rõ lý do và được duyệt trước khi xuất để kho biết lượng đã cấp thuộc nhu cầu nào, thay vì chỉ trừ tổng tồn.
Với vật tư chính, nhân viên kế hoạch gửi nhu cầu theo lệnh để kho soạn trước; quản đốc xác nhận bên nhận. Vật tư tiêu hao cần có hạn mức và kỳ cấp rõ ràng. Khi đề nghị cấp thêm ngoài định mức đã duyệt, quản đốc giải trình lý do để cấp thẩm quyền duyệt; thủ kho không tự ý sửa số lượng yêu cầu.
Theo lệnh sản xuất
Vật tư chính bám từng lệnh.
Kế hoạch xác nhận nhu cầu.
Theo đợt sử dụng
Vật tư phụ dùng chung.
Quản đốc duyệt hạn mức.
Bổ sung có phê duyệt
Chuyền ghi rõ nguyên nhân.
Duyệt trước khi kho xuất.
Trên phiếu xuất, giữ mã vật tư, đơn vị tính, số lô, số lượng thực cấp và lệnh hoặc bộ phận sử dụng.
Sắp xếp khu vực kho nguyên vật liệu thế nào?
Kho nguyên vật liệu nên tách khu nhận hàng, chờ kiểm, hàng không đạt, kệ lưu trữ, khu soạn cấp phát và khu vật tư nhập lại để thủ kho phân biệt hàng theo vị trí lẫn trạng thái, tránh lấy nhầm hàng chưa đạt chỉ vì đặt gần cửa xuất.
Mỗi kệ có mã vị trí; hàng xuất thường xuyên đặt gần khu soạn, hàng nặng ở tầng thấp và tuân thủ tải trọng kệ. Kho nguyên phụ liệu ngành may, da giày vẫn theo luồng này nhưng cần phân biệt mã hàng, màu, size và lô nhuộm. Quy tắc nhận diện từng loại hàng xem tại quy tắc đặt mã vật tư.
Lối đi cho xe nâng, tải trọng giá kệ và điều kiện bảo quản cần được tính toán theo mặt bằng thực tế của từng kho.
Nhập lại vật tư thừa cần kiểm tra những gì?
Khi nhập lại vật tư thừa, thủ kho cần đối chiếu mã, lệnh đã cấp, số lô, lượng thực trả và tình trạng vật tư, đồng thời chỉ đưa phần được xác nhận đạt trở lại tồn khả dụng sau khi đã ghi nhận đúng vị trí nhận lại trong kho.
Chuyền lập phiếu cho phần còn dư khi kết thúc lệnh hoặc đổi kế hoạch. Bộ phận chất lượng kiểm tra theo đặc tính vật liệu, nhất là hàng đã mở bao hoặc thay đổi điều kiện bảo quản. Phần mất nhãn, hỏng hoặc phế liệu phải tách riêng để xử lý; vật tư từ gia công ngoài nhập lại cũng cần đối chiếu chứng từ xuất ban đầu.
Chuyền lập phiếu nhập lại
Ghi lệnh, mã và lô
QC kiểm tra tình trạng
Đối chiếu điều kiện bảo quản
Nếu đạt: kho nhận lại
Ghi lượng và vị trí
Nếu chưa rõ: để riêng
Chờ xác minh hoặc xử lý
Không đưa phần mất nhận diện vào chung lô đạt; không gộp vật tư thừa, hàng hỏng và phế liệu trên cùng một dòng tồn khả dụng.
Dữ liệu vật tư đi qua những ai và dễ sai ở đâu?
Số liệu vật tư đi qua bốn chỗ: kế hoạch gửi nhu cầu, kho ghi lượng thực cấp, chuyền xác nhận đã nhận và kho ghi phần nhập lại. Chỉ cần một chỗ ghi chậm hoặc ghi thiếu là số tồn trên sổ sẽ khác hàng thật. Muốn tìm chỗ sai, hãy chọn một lệnh và dò lần lượt bốn chỗ này.
Đầu ca, kho cùng chuyền đối chiếu các phiếu chưa hoàn tất; cuối ca rà phần cấp bổ sung và nhập lại còn treo. Nếu số trên sổ vẫn khác hàng thực tế, đọc cách tìm khâu làm lệch tồn kho; khi cần đếm lại theo phạm vi, dùng quy trình kiểm kê kho cuối năm. Nếu chuyền đang dừng vì thiếu vật tư, xem thêm cách kiểm đủ vật tư trước khi phát lệnh.
Nếu chuyền đã nhận mà phiếu xuất chưa ghi, thủ kho hoàn tất chứng từ; nếu nhận thiếu, kho và quản đốc đối chiếu ngay tại chỗ. Nhập lại thiếu lô thì chuyền cùng QC xác minh trước khi kho nhập.
Phần mềm hỗ trợ theo dõi vật tư qua các khâu thế nào?
Workflow ERP quản lý cấu trúc nhà máy, nhà kho, vị trí lưu kho và mã lô; phân hệ Tồn kho có sẵn phiếu nhập kho, phiếu xuất kho cho sản xuất và phiếu nhập lại vật tư thừa. Mỗi phiếu đều gắn với vị trí và lô, nên trưởng kho tra được lượng đã nhận, đã cấp và còn tồn của từng mã. Khi cần tối ưu thao tác quét mã và chỉ dẫn vị trí bốc dỡ, nhà máy có thể kết hợp thêm hệ thống kho WMS.
Câu hỏi thường gặp
Có thể cấp vật tư trước rồi bổ sung phiếu sau không?
Nên duyệt yêu cầu trước khi xuất. Nếu có tình huống khẩn cấp, áp dụng quy trình ngoại lệ của nhà máy và ghi nhận ngay bên nhận, lệnh, mã, lô, lượng thực cấp; tránh để phiếu treo sang ca khác.
Vật tư đã xuất khỏi kho có được coi là đã sử dụng hết không?
Không. Quản đốc còn phải theo dõi phần tại chuyền, phần đã sử dụng và phần nhập lại. Chứng từ xuất kho chỉ xác nhận bàn giao, chưa đủ để kết luận toàn bộ đã cấu thành sản phẩm.
Hàng chờ kiểm có được tính để cấp cho sản xuất không?
Không gộp hàng chờ kiểm vào tồn khả dụng. Kho ghi nhận riêng lượng hàng chờ kiểm; chỉ sau khi QC xác nhận đạt tiêu chuẩn mới được xuất cấp cho sản xuất.
Bước tiếp theo
Kho đang cấp phát theo phiếu giấy và khó biết vật tư nằm ở đâu?
Để lại thông tin, chuyên viên Digiwin sẽ cùng rà luồng nhập, cấp phát, nhập lại và trao đổi cách ghi nhận phù hợp trên Workflow ERP hoặc WMS.