DIGIKNOW · CHUYÊN ĐỀ QUẢN LÝ KHO

Quản lý tồn kho trong nhà máy: cân đối nguyên vật liệu và kiểm soát số liệu chính xác

Quản lý tồn kho là quá trình lập kế hoạch và kiểm soát chặt chẽ lượng hàng tồn: dự trữ bao nhiêu, khi nào cần đặt thêm, hàng đang ở vị trí nào và chi phí lưu kho là bao nhiêu. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo dây chuyền sản xuất không bị gián đoạn vì thiếu vật tư, đồng thời tránh đọng vốn quá mức trong kho. Khác với thương mại, hàng tồn trong nhà máy liên tục luân chuyển: xuất sang xưởng sản xuất, thu hồi vật tư thừa và chuyển hóa thành bán thành phẩm hoặc thành phẩm.

Biên soạn: Digiwin VietnamCập nhật: 10/2026Chuyên đề: Quản lý kho
Vật tư đi từ khu nhận hàng, chờ kiểm, lên kệ đến chuyền sản xuất; mỗi điểm giao nhận đều được quét mã để số liệu kho khớp với thực tế.

Quản lý tồn kho ở nhà máy gồm những công việc gì?

Quản lý tồn kho có thể chia thành 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Đảm bảo hàng sẵn sàng đúng lúc; Giữ số liệu trên hệ thống luôn chuẩn xác; Kịp thời xử lý khi xảy ra thừa/thiếu; và Đo lường hiệu quả định kỳ. 4 mảng việc này vận hành song song và tương hỗ lẫn nhau chứ không thực hiện tuần tự rời rạc.

4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý tồn kho nhà máyVòng lặp phản hồi: Kết quả đo lường ở bước 4 sẽ là căn cứ để điều chỉnh định mức dự trữ ở bước 1.
01Cung ứng kịp thời
  • Thiết lập mức tồn kho an toàn và tồn kho tối thiểu - tối đa
  • Lập kế hoạch nhu cầu vật tư (MRP) sát với lệnh sản xuất

Đọc tiếp: Lập kế hoạch nguyên vật liệu

02Số liệu tin cậy
  • Chuẩn hóa mã vật tư, vị trí lưu kho và số lô
  • Cập nhật số liệu tức thời tại từng điểm giao nhận
  • Kiểm kê định kỳ và xử lý triệt để nguyên nhân chênh lệch

Đọc tiếp: Mẫu biên bản kiểm kê

03Xử lý thừa và thiếu
  • Tìm nguyên nhân gốc rễ khiến chuyền sản xuất bị thiếu vật tư
  • Phân tích nguồn cơn làm tồn kho tăng bất thường
  • Lên phương án giải phóng hàng tồn đọng lâu ngày

Đọc tiếp: Nguyên nhân hàng tồn kho tăng

04Đo lường hiệu quả
  • Hệ số vòng quay hàng tồn kho
  • Độ chính xác tồn kho
  • Tuổi kho và báo cáo hàng chậm luân chuyển

Đọc tiếp: 10 chỉ tiêu quản lý tồn kho

↻ Dữ liệu đo lường giúp tối ưu định mức dự trữ

Nhà máy cần phân loại và theo dõi những loại tồn kho nào?

Mỗi mã hàng cần được quản lý đồng thời theo 3 chiều thông tin: phân loại hàng hóa, vị trí lưu kho và trạng thái sử dụng. Nhầm lẫn giữa các chiều thông tin này rất dễ dẫn đến tính toán sai kế hoạch, điển hình như việc tính gộp hàng đang chờ kiểm định (chưa đạt) vào lượng tồn khả dụng để cấp cho sản xuất.

3 chiều thông tin quản lý một mã hàng tồn khoThiếu thông tin trạng thái thì con số "tồn khả dụng" sẽ không còn giá trị thực tế để lập kế hoạch.
01Phân loại hàng
  • Nguyên vật liệu chính/phụ
  • Bán thành phẩm
  • Thành phẩm
  • Phế liệu / Phế phẩm
02Vị trí lưu trữ
  • Trong kho chính
  • Khu vực đệm cạnh chuyền
  • Gửi gia công bên ngoài
03Trạng thái hàng
  • Khả dụng (sẵn sàng dùng)
  • Đang chờ kiểm tra (IQC)
  • Hàng lỗi / Cách ly giữ lại

Ví dụ: “Cuộn thép A: Nguyên vật liệu · Khu vực đệm tại chuyền · Đang chờ kết quả kiểm định chất lượng”

Dự trữ bao nhiêu là hợp lý và khi nào cần bổ sung?

Không có công thức chung áp dụng cho mọi mặt hàng. Lượng tồn tối ưu phụ thuộc vào nhu cầu thực tế, thời gian giao hàng, mức độ biến động và tỷ lệ đáp ứng mong muốn. Doanh nghiệp cần phối hợp linh hoạt các phương pháp dưới đây tùy theo mục tiêu quản trị.

Các phương pháp xác định lượng tồn và thời điểm đặt hàng3 phương pháp đầu quyết định số lượng đặt mua; 2 phương pháp sau xác định thứ tự ưu tiên kiểm soát và thứ tự xuất kho.
Phương phápGiải quyết bài toánDữ liệu đầu vào cần cóTài liệu tham khảo
Mức tồn tối thiểu – tối đa và điểm đặt hàng lạiKhi nào cần đặt thêm hàng và đặt số lượng bao nhiêuNhu cầu tiêu thụ trung bình, thời gian giao hàng—
Tồn kho an toànCần dự phòng bao nhiêu để tránh đứt gãy do biến độngĐộ biến động nhu cầu, sai số lead time nhà cung cấp, mức độ dịch vụ mục tiêu5 bước giảm tồn kho — mục tồn kho an toàn
Lập kế hoạch nhu cầu nguyên vật liệu (MRP)Cần chính xác vật tư gì, số lượng bao nhiêu, tại thời điểm nào cho từng đơn hàng/lệnh sản xuấtKế hoạch sản xuất, định mức (BOM), tồn khả dụng, lượng hàng đang về và lead timeLập kế hoạch nguyên vật liệu
Phân loại ABCNhóm hàng nào có giá trị cao cần giám sát chặt chẽ hơnGiá trị tiêu thụ theo kỳ; kết hợp xem xét mức độ thiết yếu đối với vận hành10 chỉ tiêu quản lý tồn kho
FIFO (Nhập trước - Xuất trước), FEFO (Hết hạn trước - Xuất trước)Ưu tiên xuất lô hàng nào trước để tránh lỗi thời, quá hạnNgày nhập kho, hạn sử dụng của từng lô hàng đủ điều kiện xuất—

Làm sao để số liệu tồn kho luôn chính xác và đáng tin cậy?

Số liệu tồn kho chỉ phản ánh đúng thực tế khi mọi nghiệp vụ luân chuyển hàng hoặc chuyển đổi trạng thái đều được ghi nhận kịp thời. Nhà máy cần kiểm soát chặt chẽ 6 điểm mấu chốt dưới đây; mỗi điểm đều phải quy định rõ người phụ trách, chứng từ/bằng chứng đi kèm và thời điểm cập nhật lên hệ thống.

6 điểm kiểm soát chính giữ số liệu kho chính xácMỗi điểm đều cần quy định rõ trách nhiệm và chứng từ đối chiếu để phục vụ công tác kiểm soát sau này.
01Tiếp nhận & chờ kiểm tra
Bộ phận phụ tráchBộ phận Kho, QC/IQC
Chứng từ đối chiếuPhiếu giao nhận, biên bản kiểm tra chất lượng
Thời điểm cập nhậtNgay khi nhận hàng, đánh dấu trạng thái "chờ kiểm định"
02Nhập kho & định vị trí
Bộ phận phụ tráchBộ phận Kho
Chứng từ đối chiếuPhiếu nhập kho, thẻ kho/mã vị trí, số lô
Thời điểm cập nhậtGhi nhận số lượng ngay; cập nhật vị trí sau khi lên kệ và trạng thái khi có kết quả QC
03Cấp phát cho sản xuất
Bộ phận phụ tráchKho, Quản đốc xưởng/Tổ trưởng sản xuất
Chứng từ đối chiếuPhiếu xuất kho theo lệnh sản xuất
Thời điểm cập nhậtNgay khi vật tư được bàn giao rời kho
04Quản lý vật tư tại chuyền
Bộ phận phụ tráchBộ phận Sản xuất
Chứng từ đối chiếuPhiếu hoàn trả vật tư thừa, biên bản ghi nhận vật tư dở dang tại chuyền
Thời điểm cập nhậtSau khi hoàn tất đơn hàng/lệnh sản xuất hoặc cuối ca
05Xuất bán, điều chuyển, gửi gia công
Bộ phận phụ tráchBộ phận Kho, Điều phối vận chuyển
Chứng từ đối chiếuLệnh xuất kho, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ / biên bản bàn giao gia công
Thời điểm cập nhậtHoàn tất thủ tục xuất trước khi hàng rời khỏi cổng nhà máy
06Kiểm kê & xử lý chênh lệch
Bộ phận phụ tráchTổ kiểm kê: Kho, Kế toán kho, Ban giám đốc/Người phê duyệt
Chứng từ đối chiếuBiên bản kiểm kê kho, giải trình nguyên nhân thừa/thiếu
Thời điểm cập nhậtTheo định kỳ hoặc đột xuất; chỉ điều chỉnh số liệu sổ sách sau khi có biên bản duyệt

Sai lệch số liệu thường nảy sinh khi chuyển giao trách nhiệm giữa các khâu — điển hình là tình trạng "hàng đã xuất hoặc đã nhập nhưng chứng từ chưa hoàn tất". Đơn cử trường hợp quen thuộc: hàng về trước, hóa đơn về sau. Kho vẫn cần hoàn tất thủ tục ghi nhận số lượng thực tế kèm trạng thái của lô hàng, còn chứng từ và công nợ sẽ do kế toán tiếp tục xử lý theo chuẩn mực chế độ kế toán doanh nghiệp.

Khi xảy ra thừa hoặc thiếu hàng, nên bắt đầu xử lý từ đâu?

Để khắc phục hiệu quả sự cố tồn kho, trước hết cần xác định đúng bản chất vấn đề thay vì xử lý theo cảm tính. Dưới đây là 4 tình huống phổ biến nhất trong nhà máy và các bước kiểm tra trọng tâm ban đầu.

4 vấn đề tồn kho điển hình và hướng tiếp cận ban đầuĐối chiếu với tình hình thực tế tại nhà máy, thực hiện bước kiểm tra cơ bản trước khi đào sâu vào các quy trình chuyên sâu.
01Chuyền báo thiếu vật tư
Kiểm tra ưu tiênKho còn hàng không, hàng đang ở trạng thái nào (đã kiểm định chưa)

Kho còn hàng, vì sao chuyền sản xuất vẫn thiếu nguyên liệu?

02Tồn kho phình to bất thường
Kiểm tra ưu tiênTồn đọng ở nhóm hàng nào (nguyên liệu, dở dang hay thành phẩm) và tăng từ thời điểm nào

Nguyên nhân hàng tồn kho tăng cao và 5 bước tối ưu tồn kho

03Hàng tồn đọng lâu ngày
Kiểm tra ưu tiênBáo cáo tuổi hàng tồn kho, kế hoạch sản xuất trong tương lai còn dùng đến không

Tỷ lệ hàng tồn kho lâu ngày (SLOB)

04Sổ sách lệch với hàng thực tế
Kiểm tra ưu tiênSai lệch xảy ra tại khâu nào trong 6 điểm kiểm soát (nhận, lưu, cấp, chuyền, xuất, kiểm kê)

Vì sao tồn kho cứ lệch sổ sách (sắp đăng)

Để theo dõi quy trình quản lý có đang đi đúng hướng hay không, nhà máy cần đo lường định kỳ các chỉ số cốt lõi: vòng quay hàng tồn kho, độ chính xác tồn kho, tuổi kho và tỷ lệ đáp ứng kịp thời cho sản xuất. Chi tiết công thức tính và cách ứng dụng thực tế được trình bày tại bài viết 10 chỉ tiêu quản lý tồn kho quan trọng.

Kho của bạn đang cần cải thiện ở khâu nào?

Hãy đánh giá nhanh qua 8 câu hỏi dưới đây dựa trên số liệu thực tế trong tháng gần nhất. Nếu câu trả lời là "Không", hãy ưu tiên khắc phục các điểm gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đơn hàng, chất lượng hoặc các mã có giá trị tồn lớn nhất.

Bảng tự kiểm tra sức khỏe quản lý tồn khoTrả lời đủ 8 câu, bảng sẽ cho biết mảng nào cần cải thiện trước và nên đọc bài nào.
Mảng việcNội dung tự kiểm traKết quảHướng dẫn xử lý
Đảm bảo hàng hóaCác vật tư chủ lực đã được rà soát và thiết lập lại định mức an toàn/tồn tối thiểu trong năm nay chưa?
5 bước giảm tồn kho (mục tính tồn kho an toàn)
Đảm bảo hàng hóaNhu cầu vật tư có được tính toán tự động dựa trên kế hoạch sản xuất thay vì chỉ ước tính theo kinh nghiệm?
Lập kế hoạch nguyên vật liệu
Kiểm soát số liệuHàng đang chờ kiểm tra chất lượng (QC) có được tách riêng, không cộng gộp vào số tồn sẵn sàng cấp phát?
Theo dõi tiến độ giao hàng từ NCC
Kiểm soát số liệuMỗi mặt hàng chỉ có duy nhất một mã quản lý, và nhân sự có thể tra cứu nhanh vị trí lưu trữ trên hệ thống mà không cần hỏi thủ kho?
Quy tắc đặt mã vật tư
Kiểm soát số liệuCác khoản chênh lệch phát hiện trong kỳ kiểm kê trước đã được lập biên bản giải trình và phê duyệt phương án xử lý?
Mẫu biên bản kiểm kê kho
Xử lý bất thườngNhà máy có duy trì danh mục hàng tồn đọng/chậm luân chuyển và định kỳ rà soát hàng tháng?
Nguyên nhân hàng tồn kho tăng cao
Xử lý bất thườngKhi xưởng sản xuất báo thiếu vật tư, bộ phận kho có thể xác định ngay lượng tồn thực tế đang ở vị trí nào và tình trạng ra sao?
Kho còn hàng, vì sao chuyền vẫn thiếu nguyên liệu?
Đo lường hiệu quảNhà máy có theo dõi thường xuyên các chỉ số về tỷ lệ quay vòng và độ chính xác tồn kho theo từng tháng?
10 chỉ tiêu quản lý tồn kho

Đã trả lời 0/8 câu. Trả lời đủ 8 câu để xem kết quả.

Lựa chọn chỉ giữ trong lần xem này, không gửi đi đâu; tải lại trang sẽ xoá.

Làm sao để số liệu tồn kho được ghi nhận ngay tại hiện trường?

Workflow ERP của Digiwin quản lý tồn kho theo nhà máy, kho, vị trí và lô; chứng từ nhập, xuất, cấp phát và nhập lại vật tư thừa được liên kết với đơn mua hoặc lệnh sản xuất. Hệ thống quản lý kho WMS xử lý thao tác hiện trường bằng mã QR và thiết bị cầm tay: nhận hàng, lên kệ, cấp vật tư, nhập kho thành phẩm, kiểm kê, rồi đưa số liệu về ERP. Tại Dar Lon Garment (may mặc, Việt Nam), độ chính xác tồn kho tăng từ khoảng 85% lên 98–99% sau 3 tháng.

Hàng đi đến đâu, số liệu kho cập nhật đến đóỞ mỗi chặng: nhân viên quét mã khi hàng di chuyển (WMS), số liệu tự chuyển về ERP thành phiếu tương ứng, không phải nhập lại từ giấy.
  1. 01 · Nhận hàng
    Tại kho – WMSQuét mã, kiểm hàng bằng máy cầm tay
    Trên sổ – ERPĐơn mua, phiếu nhận hàng
  2. 02 · Lên kệ
    Tại kho – WMSChỉ dẫn cất đúng vị trí kệ
    Trên sổ – ERPPhiếu nhập kho, số lô, mã vị trí
  3. 03 · Cấp cho chuyền
    Tại kho – WMSQuét mã cấp, đối chiếu lệnh sản xuất
    Trên sổ – ERPPhiếu xuất vật tư theo lệnh sản xuất
  4. 04 · Tại xưởng
    Tại kho – WMSQuét mã nhập kho thành phẩm
    Trên sổ – ERPPhiếu trả vật tư thừa, phiếu nhập thành phẩm
  5. 05 · Xuất kho
    Tại kho – WMSChỉ dẫn lấy hàng theo FIFO
    Trên sổ – ERPPhiếu xuất bán, điều chuyển, gửi gia công

Luồng hàng trong nhà máy →

Kiểm kê kho định kỳ, không nằm trong luồng hàng

Tại kho – WMSQuét mã đếm hàng thực tế tại từng vị trí
Trên sổ – ERPBáo cáo chênh lệch thừa/thiếu so với sổ

Câu hỏi thường gặp

Quản lý tồn kho khác với quản lý kho như thế nào?

Quản lý kho tập trung vào nghiệp vụ trong kho: nhận hàng, cất giữ, bảo quản, sắp xếp. Quản lý tồn kho rộng hơn: quyết định giữ bao nhiêu, khi nào đặt thêm, và theo dõi hàng ở mọi nơi, kể cả hàng tại xưởng hay đang gửi gia công.

Vai trò của FIFO, FEFO và phân loại ABC trong thực tế là gì?

FIFO (nhập trước – xuất trước) và FEFO (hết hạn trước – xuất trước) giúp chọn lô xuất trong các lô đạt yêu cầu. Phân loại ABC chia vật tư theo giá trị tiêu thụ và mức thiết yếu, để biết nhóm nào cần theo dõi chặt hơn.

Nhà máy quy mô vừa và nhỏ quản lý tồn kho bằng Excel có ổn không?

Phù hợp khi số mã hàng còn ít và một người phụ trách cập nhật. Khi nhiều bộ phận cùng giao dịch và hàng nằm nhiều khu vực, cập nhật tay dễ trễ và sai; lúc đó nên dùng phần mềm quản lý kho.

Bước tiếp theo

Bạn đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát số liệu tồn kho thực tế?

Để lại thông tin để chuyên gia Digiwin khảo sát quy trình hiện tại, xác định nguyên nhân gây chênh lệch sổ sách và tư vấn giải pháp cân đối vật tư tối ưu cho nhà máy của bạn hoàn toàn miễn phí.

Đã gửi thành công!

Cảm ơn Quý Anh/Chị đã quan tâm đến giải pháp của Digiwin. Chúng tôi sẽ liên hệ trong thời gian sớm nhất.
Hỗ trợ ngay: 0914-702-138

Nhận tư vấn miễn phí

Vui lòng điền thông tin bên dưới, chúng tôi sẽ liên hệ tư vấn trong thời gian sớm nhất.
Vui lòng không viết tắt tên Quý Công ty
Nhằm tránh trường hợp đồng nghiệp của Quý Anh/Chị từng liên hệ Digiwin, vui lòng cho biết MST để chúng tôi có thể phục vụ Anh/Chị tốt nhất.
Vui lòng chọn
Gia công kim loại
Phụ tùng linh kiện xe
Ép nhựa
Cao su
Linh kiện điện tử
Nội thất gỗ
F&B
Dệt may
Giày, da
Bao bì
Dây điện, cáp quang
Dược phẩm
Hóa chất
Chế tạo máy
Sản xuất khác
IoT/Tự động hóa
IT
Hiệp hội
Dịch vụ
Khác
Vui lòng chọn
Ban lãnh đạo
R&D
Kinh doanh
Mua hàng
Tồn kho
Sản xuất
Kiểm soát chất lượng
Tài chính Kế toán
Marketing
IT
HR
XNK
Khác
Vui lòng cho biết họ tên của Anh/Chị
Vui lòng cho biết Chức danh của Anh/Chị
Vui lòng chọn
Chủ tịch
CEO
Phó Chủ tịch
Tổng Giám đốc
Phó Tổng Giám đốc
Giám đốc
Phó Giám đốc
Thư ký, Trợ lý
Trưởng phòng
Tổ trưởng
Chuyên viên (tư vấn)
Nhân viên

Có thể có nhiều lựa chọn
Vui lòng chọn
ERP - Hoạch định nguồn lực DN
MES - Điều hành sản xuất
AIoT Cloud - IoT Giám sát thiết bị
EMS - Quản lý năng lượng
OCM - Kiểm kê khí nhà kính
WMS - Quản lý kho thông minh
BPM - Ký duyệt điện tử
APS - Lập KHSX thông minh
Chuẩn đoán sức khỏe DN
Tài liệu tham khảo
Hợp tác
Khác
327
Phát Biểu Ý Kiến Của Bạn

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Thực hiện phép tính