Quy trình kiểm soát chất lượng trong sản xuất từ đầu vào đến cải tiến
Kiểm soát chất lượng không chỉ là công việc của QC. Bài viết trình bày 3 ý thức cần xây dựng cho nhân viên, 10 điểm cần kiểm soát trong quá trình sản xuất và một flowchart cụ thể cho quá trình dập.
Trau dồi 3 ý thức kiểm soát chất lượng cho nhân viên
Ở phần 1, chúng ta đã phân tích các yếu tố dẫn đến sản phẩm thiếu chất lượng và một số tình huống thường gặp. Trước khi đi vào quy trình kiểm soát chất lượng sản phẩm trong sản xuất, nhà máy cần thống nhất trách nhiệm chất lượng ở ba lớp.
1. Ý thức tự kiểm
Mỗi người phải kiểm tra sản phẩm do mình tạo ra theo tiêu chuẩn đã hướng dẫn. Chỉ sản phẩm được xác nhận đạt mới chuyển sang công đoạn tiếp theo; sản phẩm không đạt phải được đánh dấu và để riêng.
2. Ý thức kiểm tra lẫn nhau
Người nhận sản phẩm từ công đoạn trước cần kiểm tra trước khi tiếp tục thao tác. Khi phát hiện vấn đề phải phản ánh kịp thời, không tiếp nhận hoặc chuyển tiếp sản phẩm lỗi.
3. Ý thức kiểm tra chuyên trách
QC giữ vai trò kiểm tra chuyên trách, xác nhận tiêu chuẩn và bảo vệ kết quả chung của toàn chuyền. Lớp kiểm tra này bổ sung cho tự kiểm và kiểm tra lẫn nhau, không thay thế trách nhiệm tại công đoạn.
10 điểm kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất
Mọi kết quả đều đến từ quá trình. Vì vậy, doanh nghiệp cần giữ quá trình sản xuất trong trạng thái được kiểm soát và theo dõi những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến chất lượng, từ lắp đặt, công nghệ, thao tác đến nguyên liệu và thiết bị.
Kiểm soát và bảo trì thiết bị
Thiết bị, công cụ và dụng cụ đo có khả năng ảnh hưởng đến đặc tính chất lượng cần được kiểm tra độ chính xác trước khi dùng, bảo quản đúng cách giữa hai lần sử dụng, kiểm tra và hiệu chỉnh định kỳ, đồng thời có kế hoạch bảo trì dự phòng.
Kiểm soát nguyên liệu
Quy định rõ chủng loại, định mức và yêu cầu chất lượng; bảo đảm nhân viên phát, lãnh đúng nguyên liệu lên chuyền và nhận diện được trạng thái để truy xuất khi cần. Tham khảo mã hóa vật liệu và quản lý kho nguyên liệu.
Bảo đảm tài liệu hợp lệ
Sổ tay hướng dẫn vận hành, tiêu chuẩn kiểm tra chất lượng của từng sản phẩm và từng công đoạn phải là phiên bản chính xác, còn hiệu lực và sẵn có tại nơi thực hiện.
Kiểm tra sản phẩm đầu tiên
Sản xuất thử giúp xác nhận khuôn, gá, bàn thao tác và thiết bị đã lắp đặt, điều chỉnh đúng trước khi chạy hàng loạt. Chỉ sản xuất chính thức sau khi mẫu đầu tiên đạt; mẫu thử phải được đánh dấu và quản lý riêng. Xem thêm về kiểm tra sản phẩm đầu tiên.
Bốc kiểm trong công đoạn
QC lấy mẫu và kiểm tra tại các công đoạn quan trọng để xác nhận thông số sản xuất vẫn bình thường. Nếu có sai lệch, cần xác minh nguyên nhân kịp thời, hạn chế lãng phí và tăng tần suất kiểm tra sau khi tiếp tục sản xuất.
Kiểm soát sản phẩm cuối
Trước khi đóng chuyền cần kiểm tra sản phẩm cuối hoặc sản phẩm sau sửa, tránh việc vì áp lực thời gian mà bỏ qua tiêu chuẩn hoặc chuyển sản phẩm chưa được QC xác nhận sang đóng gói.
Nhận diện trạng thái kiểm tra
Sản phẩm cần được đánh dấu rõ trạng thái chưa kiểm tra, đạt hoặc không đạt. Tem nhãn và dấu kiểm tra giúp ngăn nhầm lẫn trong quá trình chuyển công đoạn, gia công ngoài, đóng gói và nhập kho.
Cách ly sản phẩm không đạt
Xây dựng cơ chế phát hiện, đánh dấu, lưu trữ cách ly và xử lý sản phẩm không đạt. Mục tiêu là ngăn sản phẩm lỗi đến tay khách hàng và tránh tiếp tục gia công một sản phẩm vốn đã không phù hợp.
Phân tích nguyên nhân
Thu thập dữ liệu về hiện tượng lỗi, phân tích nguyên nhân, đề xuất biện pháp cải thiện và kiểm chứng kết quả theo chu trình PDCA để giảm khả năng lỗi tương tự tái diễn.
Xử lý vấn đề từ nguyên liệu
Khi nguyên nhân đến từ nguyên vật liệu, cần kích hoạt quy trình phối hợp với bộ phận chất lượng nhà cung cấp (SQE), yêu cầu nhà cung ứng cải thiện và kiểm soát việc tiếp tục sử dụng nguyên liệu theo quy định nội bộ.
Điểm cần giữ xuyên suốt: quy trình quản lý chất lượng sản phẩm chỉ hiệu quả khi tiêu chuẩn, người thực hiện, kết quả kiểm tra và hướng xử lý sản phẩm không đạt được ghi nhận nhất quán tại từng công đoạn.
Flowchart quy trình kiểm soát chất lượng quá trình dập
Ví dụ dưới đây cụ thể hóa các điểm kiểm soát từ kế hoạch sản xuất (KHSX), chuẩn bị và dập thử đến kiểm tra sản phẩm đầu tiên, sản xuất, bốc kiểm, kiểm tra cuối, đóng gói, kiểm tra cả thùng và nhập kho.
Quy trình kiểm soát chất lượng quá trình dập
KHSX
Chuẩn bị trước sản xuất
Khuôn gá, trang thiết bị, nguyên vật liệu. Nhân viên thực hiện; tổ trưởng kiểm tra và xác nhận nguyên liệu. Công nghệ dập và hướng dẫn thao tác là thông tin liên quan.
Dập thử và điều chỉnh
Lấy mẫu duyệt làm tiêu chuẩn đối chiếu; QC đánh giá dựa theo mẫu.
Kiểm tra sản phẩm đầu tiên
Kiểm tra ngoại quan, đánh dấu, đo kích thước và ghi nhận kết quả.
Đạt: đặt mẫu tại cuối chuyền, bảo quản cẩn thận, hoàn thành sản xuất sản phẩm đầu tiên và chuyển sang sản xuất.
Không đạt: quay lại dập thử và điều chỉnh.
Quá trình sản xuất
Nhân viên trên chuyền tự kiểm theo hướng dẫn và bảo quản tránh va đập.
Bốc kiểm
QC bốc kiểm theo tần suất, nhắc tự kiểm, yêu cầu điều chỉnh, xác nhận kết quả và đánh dấu thùng.
Đạt: chuyển sang kiểm tra sản phẩm cuối.
Không đạt: sửa chữa hoặc báo phế.
Không đạt: quay lại trước quá trình sản xuất để sản xuất lại; nhân viên sửa khuôn tham gia khi cần.
Kiểm tra sản phẩm cuối / Kiểm tra sau khi sửa
Thao tác giống kiểm tra sản phẩm đầu tiên.
Đạt: đóng gói.
Không đạt: sửa chữa hoặc báo phế; sản phẩm sửa xong được kiểm tra lại.
Đóng gói
Nhân viên đóng gói phối hợp QC kiểm tra thùng hàng.
Kiểm tra cả thùng
QC kiểm tra ngoại quan, đo theo quy cách và ghi nhận kết quả.
Đạt: nhập kho.
Không đạt: re-check, xác nhận phạm vi mở rộng; sản phẩm đạt nhập kho, sản phẩm không đạt sửa chữa hoặc báo phế.
Nhập kho sản phẩm đạt yêu cầu
Duy trì và cải tiến chất lượng là lộ trình liên tục
Kiểm soát chất lượng không dừng lại sau một lần xác nhận đạt. Nhà máy cần biến dữ liệu lỗi và kết quả kiểm tra thành đầu vào cho phòng ngừa và cải tiến.
- Phân tích vấn đề của ngày trước: tổng hợp lỗi, đánh giá ảnh hưởng và phổ biến biện pháp ngăn sản phẩm không đạt rời khỏi xưởng.
- Đào tạo nhận diện lỗi trong môi trường được kiểm soát: sử dụng mẫu lỗi đã nhận diện riêng cho mục đích huấn luyện; không trộn mẫu lỗi vào lô sản xuất hoặc lô chờ giao.
- Theo dõi dữ liệu kịp thời: quan sát xu hướng vận hành thiết bị và kết quả kiểm tra để phát hiện sai lệch sớm hơn, thay vì chỉ phản ứng khi thành phẩm đã không đạt.
Số hóa ghi nhận chất lượng và truy xuất bằng eMES
Quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm vẫn cần tiêu chuẩn và trách nhiệm rõ ràng. eMES đóng vai trò hỗ trợ ghi nhận, liên kết và phân tích dữ liệu phát sinh tại hiện trường.
Lưu kết quả kiểm tra theo phương thức phù hợp với từng công đoạn và đối tượng kiểm tra.
Theo dõi sản phẩm không đạt, truy xuất sản phẩm và bán thành phẩm theo nguyên liệu, lô và công đoạn.
Tổng hợp dữ liệu kiểm tra để quan sát xu hướng, điểm bất thường và hỗ trợ cải tiến.
