Hội nghị công bố kết quả kinh doanh (Earnings Call/Hội nghị nhà đầu tư) không đơn thuần là một buổi báo cáo số liệu. Đó là công cụ chiến lược để doanh nghiệp thực thi “trách nhiệm giải trình” (Accountability), cung cấp “la bàn” thông tin cho các quyết định đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Trong cuốn sách Báo Cáo Tài Chính Như Một Cuốn Sử Thi của Giáo sư Liu Shun-jen (Đại học Quốc gia Đài Loan), bà Lora Ho – Cựu Phó Tổng Giám đốc Cấp cao của TSMC – đã hé lộ những câu chuyện hậu trường và triết lý đằng sau các buổi hội nghị nhà đầu tư danh tiếng của gã khổng lồ bán dẫn này.

▶ Quy trình chuẩn bị Hội nghị nhà đầu tư (Earnings Call) tại TSMC

Hành trình của TSMC bắt đầu từ năm 1997. Trong suốt 13 năm đầu, mỗi quý chúng tôi tổ chức hai phiên: phiên chiều gặp gỡ trực tiếp giới phân tích, quỹ nội địa và báo chí; phiên tối dành cho các nhà đầu tư nước ngoài qua điện thoại.

Đến năm 2010, để nhất quán thông tin và tối ưu hóa hiệu suất, chúng tôi cải tổ quy trình: chỉ còn một phiên duy nhất vào buổi chiều, kết hợp họp trực tiếp và kết nối trực tuyến (live webcast). Thách thức đặt ra là cực lớn: Ban lãnh đạo phải trả lời ngay lập tức chất vấn từ cả hội trường lẫn các đầu cầu quốc tế, hoàn toàn bằng tiếng Anh, dưới sự “soi xét” của hàng nghìn con mắt.

Nhận thấy rào cản ngôn ngữ có thể khiến truyền thông trong nước đưa tin thiếu chính xác, chúng tôi đã thiết lập thêm một phiên thảo luận riêng 30-40 phút ngay sau hội nghị để giải đáp tường tận cho báo chí nội địa.

“Bếp núc” của một buổi Earnings Call: Công tác chuẩn bị thường khởi động trước 10 ngày. Đó là khoảng thời gian “chạy đua” của Phòng Quan hệ Nhà đầu tư (IR), Kế toán và các khối kinh doanh: từ thu thập câu hỏi, lập báo cáo quản trị, soạn thông cáo báo chí đến họp Ủy ban Kiểm toán.

Tuy nhiên, linh hồn của tài liệu trình bày không nằm ở các con số, mà nằm ở “Thông điệp chủ chốt”.

Đây là những thông tin công ty chủ động đưa ra để giải đáp trước các mối bận tâm chung của thị trường, giúp tiết kiệm thời gian hỏi đáp. Quan trọng hơn, nó giúp quản trị kỳ vọng của nhà đầu tư. Kỳ vọng quá cao hay quá thấp đều nguy hiểm. Chúng tôi muốn giá cổ phiếu phản ánh đúng giá trị thực, tránh những biến động “sốc” do thiếu thông tin, gây thiệt hại cho cổ đông.

Quy trình chốt “Thông điệp chủ chốt” rất nghiêm ngặt, trải qua hai vòng họp do chính Chủ tịch HĐQT chủ trì, cùng với CEO, CFO và Trưởng bộ phận IR:

• Vòng 1: Rà soát câu hỏi, định hình thông điệp và phân công người phụ trách.
• Vòng 2 (3 ngày trước sự kiện): Tổng duyệt. Chúng tôi cân nhắc từng câu chữ: Nội dung đã thỏa đáng chưa? Từ ngữ có phản ánh chính xác sự thật không? Có toát lên sự tự tin không? Và quan trọng nhất, đã giải quyết được nỗi băn khoăn của nhà đầu tư chưa?
  

▶ Nguyên tắc DOs & DON’Ts khi giao tiếp với cổ đông

Từ kinh nghiệm thực chiến, chúng tôi đúc kết bộ quy tắc ứng xử vàng tại hội nghị:

NÊN (DOs)

• Minh bạch ở tiêu chuẩn cao nhất (Highest standard of transparency): Các phân tích tài chính phải chính xác, dễ hiểu. Sự minh bạch là nền tảng để xây dựng lòng tin tuyệt đối nơi nhà đầu tư.
• Chân thành, trung thực và khéo léo (Sincere and honest, tell the truth well): Đừng bao giờ trả lời cho có lệ. Dù câu hỏi khó đến đâu cũng phải phản hồi chân thành. “Nói thật” thì dễ, nhưng nói sao cho “khéo” mới khó – đặc biệt với tin xấu. Nghệ thuật ở đây là không né tránh sự thật nhưng vẫn hướng người nghe về các giải pháp tích cực. Một câu trả lời vụng về có thể châm ngòi cho những hiểu lầm tai hại.
• Nắm bắt chính xác ý đồ câu hỏi (Listen carefully before answer): Do họp trực tuyến, đôi khi tín hiệu kém hoặc rào cản ngôn ngữ gây khó hiểu. Nguy hiểm hơn là những câu hỏi “gài bẫy”: người hỏi biết công ty khó trả lời trực diện nên đi đường vòng để moi thông tin. Nếu không tỉnh táo xác định “họ thực sự muốn hỏi gì”, người trả lời rất dễ sẩy chân.
  
• Nhất quán trong thông điệp (Be consistent): Mọi phát ngôn đều được ghi âm và lưu lại. Chúng ta phải nhớ mình đã hứa gì, nói gì. Nếu dự báo tài chính thay đổi do biến động thị trường, nguyên tắc trung thực đòi hỏi chúng ta phải giải thích rõ ràng nguyên nhân, giúp nhà đầu tư có cái nhìn toàn cảnh.

KHÔNG NÊN (DON’Ts)

• Biết điểm dừng: Minh bạch không có nghĩa là “vạch áo cho người xem lưng”. Những thông tin mật ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh tuyệt đối không được tiết lộ quá đà.
• Không bình luận về “người khác”: TSMC nằm ở vị trí trung tâm của chuỗi cung ứng, nên giới phân tích luôn muốn khai thác thông tin về đối thủ, nhà cung cấp hay khách hàng của chúng tôi để đầu tư cổ phiếu khác. Giá trị cốt lõi của TSMC là cạnh tranh công bằng và bảo mật thông tin cho đối tác. Chúng tôi tuyệt đối không bình luận về đối thủ hay chuyện làm ăn của khách hàng.
• Thận trọng với các vấn đề chính trị/xã hội: Với tầm vóc toàn cầu của TSMC, mọi phát ngôn về chính sách công hay chính trị đều có sức lan tỏa và tác động lớn. Do đó, “uốn lưỡi bảy lần” trước các chủ đề này là bắt buộc.

Bên cạnh đó, ngành bán dẫn có tính chu kỳ rất cao. Giữ vững tâm thế “thắng không kiêu, bại không nản” là thử thách lớn nhất của người quản lý. Bản năng con người là “tốt khoe xấu che”, nhưng chính những lúc khó khăn nhất mới là thời điểm thị trường đánh giá phẩm cách của doanh nghiệp. Khi đã nỗ lực giao tiếp trung thực, ta không cần quá lo lắng về biến động giá cổ phiếu ngắn hạn. Về dài hạn, yếu tố cơ bản (fundamentals) mới là vua.

▶ Lợi ích của Hội nghị nhà đầu tư đối với giá trị doanh nghiệp

Dù tốn nhiều công sức, hội nghị nhà đầu tư mang lại giá trị kép. Đối với nội bộ, đây là dịp “tổng kiểm kê” sức khỏe doanh nghiệp mỗi quý, giúp ban lãnh đạo nhạy bén hơn với biến động thị trường.

Thông qua phản hồi từ nhà đầu tư, chúng tôi biết mình cần điều chỉnh chiến lược gì để đáp ứng kỳ vọng của họ, từ đó tiến bước vững chắc tới mục tiêu dài hạn.

Chủ tịch Trương Trung Mưu (Morris Chang) coi trọng sự kiện này đến mức yêu cầu toàn bộ cấp quản lý phải cùng theo dõi trực tiếp. Ngay sáng hôm sau, ông sẽ họp cùng CEO và CFO để “mổ xẻ” báo cáo của các nhà phân tích, rút kinh nghiệm và cải thiện ngay lập tức.

Chính nhờ sự tôn trọng cổ đông và sự bền bỉ vun đắp nền tảng doanh nghiệp, sau 30 năm, tỷ suất hoàn vốn (ROI) của cổ đông sáng lập TSMC đã đạt mức kỷ lục 951 lần. Ngay cả những người mua cổ phiếu lúc mới niêm yết cũng hưởng lợi nhuận gấp 97 lần. Hội nghị nhà đầu tư đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh nâng cao giá trị công ty và củng cố niềm tin dài hạn.

▶ Trách nhiệm giải trình (Accountability) trong Quản trị công ty

Mọi nỗ lực trên đều quy về hai chữ: Trách nhiệm giải trình (Vấn trách). Đây là biểu hiện cao nhất của Quản trị công ty (Corporate Governance), nhằm cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan (stakeholders).

Tại TSMC, ba đối tượng ưu tiên hàng đầu lần lượt là: Cổ đông > Nhân viên > Xã hội.

Sự hài lòng của cổ đông đến từ đà tăng trưởng của cổ phiếu và dòng cổ tức tiền mặt đều đặn. Một buổi hội nghị được chuẩn bị công phu chính là lời khẳng định đanh thép nhất về tinh thần trách nhiệm của đội ngũ điều hành đối với những người chủ sở hữu công ty.

▶ Lời tạm biệt của “Bố già” ngành bán dẫn

Tháng 6/2018, Chủ tịch Trương chính thức nghỉ hưu. Với tinh thần trách nhiệm của một doanh nhân lớn, ông đã công bố lộ trình chuyển giao quyền lực trước đó 8 tháng để trấn an cổ đông và nhân viên. Những tháng cuối cùng là khoảng thời gian ông dốc sức truyền nghề cho thế hệ kế cận và gửi gắm những lời tâm huyết về chiến lược 5 năm tới.

Ngày 18/1/2018, khán phòng chật kín người trong buổi hội nghị cuối cùng của ông. Không khí xúc động bao trùm khi ông nói lời tạm biệt, chia sẻ rằng ông sẽ rất nhớ những màn tranh biện, tương tác với mọi người.

Sự tỉ mỉ, nghiêm cẩn trong từng buổi họp báo cáo tài chính bắt nguồn sâu xa từ văn hóa “Trách nhiệm giải trình” mà ông đã dày công xây dựng. Còn nhớ năm 2002, ông đã dẫn hàng chục lãnh đạo cấp cao đi “bế quan luyện công” suốt 7 ngày cuối tuần để tái định hình sứ mệnh và giá trị cốt lõi của TSMC.

Giờ đây, dù không còn thấy bóng dáng mái tóc bạc và mùi thuốc lá tẩu quen thuộc ở trụ sở chính, nhưng di sản tinh thần mà Chủ tịch Trương để lại vẫn là kim chỉ nam cho mỗi người TSMC: Làm việc chăm chỉ và tự kỷ luật theo những tiêu chuẩn khắt khe nhất.

Dùng báo cáo tài chính để kể một câu chuyện thuyết phục – đó chính là minh chứng sống động nhất cho niềm tin và thành quả Quản trị công ty của TSMC.